Tańce Starej Warszawy – miejski folklor pełen temperamentu. „Tańce Starej Warszawy” są powojennym widowiskiem scenicznym inspirowanym przede wszystkim muzyką, tańcami, modą i atmosferą przedwojennej Warszawy.
W repertuarze Zespołu Pieśni i Tańca „Warmia” szczególne miejsce zajmują „Tańce Starej Warszawy”. To widowisko odmienne od klasycznych prezentacji folkloru wiejskiego. Przenosi publiczność w świat dawnych warszawskich ulic, podwórek, niedzielnych zabaw i miejskich potańcówek, podczas których spotykali się zwykli mieszkańcy stolicy.
Folklor starej Warszawy tworzyły melodie słyszane na ulicach i podwórkach oraz tańce wykonywane z charakterystycznym, nieco zawadiackim fasonem. Wśród nich pojawiały się między innymi polki warszawskie, sztajerki, walczyki i tanga. Ważna była nie tylko poprawność kroków, lecz także sposób poruszania się, humor, zalotność, temperament i odrobina warszawskiej przekory.
Nie jest to zatem jeden konkretny taniec, lecz sceniczna opowieść złożona z różnych rytmów, melodii i obrazów dawnego życia miejskiego. Tancerze wcielają się w zalotne dziewczęta i pewnych siebie, zawadiackich chłopców, a ruch, gesty i mimika pomagają stworzyć atmosferę przedwojennej Warszawy. Takie widowiska są zwykle pełne humoru, spontaniczności i żywego kontaktu pomiędzy partnerami.
Stroje, które budują klimat dawnego miasta
Kostiumy wykorzystywane w prezentacjach folkloru starej Warszawy nie są typowymi strojami regionalnymi, takimi jak łowickie pasiaki czy ubiory krakowskie. Są to najczęściej barwne stroje sceniczne stylizowane na dawną modę miejską, których zadaniem jest przywołanie atmosfery warszawskich ulic, podwórek i miejsc zabawy.
W kobiecych ubiorach ważne są rozkloszowane spódnice lub suknie, które pięknie pracują podczas obrotów, a także ozdobne bluzki, stójki, koronki, falbany i dodatki podkreślające zalotny charakter scenicznej postaci. Muzeum Warszawy wskazuje, że na początku XX wieku kobiece bluzki wizytowe zdobiono między innymi plisami i koronkami, zestawiając je z długimi, rozszerzającymi się spódnicami.
Stroje męskie zazwyczaj odwołują się natomiast do miejskiej elegancji i podwórkowego fasonu. Ich sceniczny charakter podkreśla swobodę, pewność siebie i temperament warszawskiego chłopaka. Kolorystyka oraz krój kostiumów pomagają odróżnić miejski folklor Warszawy od tradycyjnych tańców regionalnych i tworzą obraz miasta pełnego życia, muzyki i spotkań.
Nie znalazłam oficjalnego, szczegółowego opisu garderoby używanej konkretnie przez Zespół „Warmia” w tej choreografii, dlatego nie przypisywałabym zespołowi określonych fasonów lub dodatków bez obejrzenia fotografii z występu.
„Warmia” – ponad siedemdziesiąt lat historii
Historia Zespołu Pieśni i Tańca „Warmia” sięga 1954 roku. Początkowo działał on jako szkolny zespół taneczny Technikum Kolejowego w Olsztynie. Pierwsze sukcesy umożliwiły zakup własnych strojów scenicznych, a z czasem „Warmia” stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych zespołów folklorystycznych regionu. W 1981 roku otrzymała miano Reprezentacyjnego Zespołu Pieśni i Tańca Kolejarzy Polskich.
Dziś „Warmia” jest zespołem wielopokoleniowym. Jego repertuar obejmuje nie tylko tradycje Warmii i Mazur, lecz również tańce z wielu regionów Polski, polskie tańce narodowe oraz właśnie miejskie „Tańce Starej Warszawy”. Dzięki temu zespół pokazuje, że polskie dziedzictwo taneczne tworzyły zarówno wsie i regiony etnograficzne, jak i miasta ze swoim własnym językiem, muzyką i sposobem zabawy.
Mariusz Krupiński – ciągłość tradycji i praca z pokoleniami
Mariusz Krupiński jest związany z „Warmią” od 1972 roku, kiedy rozpoczął działalność jako tancerz. Następnie pracował jako instruktor i asystent choreografa, w 1985 roku objął kierownictwo zespołu, a od 1991 roku pełni funkcję jego dyrektora. Obecnie jest wskazywany jako dyrektor i główny choreograf Zespołu Pieśni i Tańca „Warmia”.
Jego rola nie ogranicza się do przygotowywania poszczególnych układów tanecznych. To również troska o zachowanie ciągłości repertuaru, poziom artystyczny zespołu, kształcenie tancerzy oraz przekazywanie wiedzy o polskich tańcach kolejnym pokoleniom. Mariusz Krupiński prowadził działalność edukacyjną, warsztaty dla nauczycieli i instruktorów, a także został komisarzem regionalnego ośrodka tańców polskich działającego przy „Warmii”.
W odniesieniu do „Tańców Starej Warszawy” Mariusz Krupiński, jako dyrektor i główny choreograf, czuwa nad obecnością tego historycznego widowiska w żywym repertuarze zespołu oraz nad przekazywaniem go kolejnym grupom tancerzy.
Dzięki takim prezentacjom dawna Warszawa nie pozostaje jedynie obrazem zachowanym na starych fotografiach. Powraca na scenę w muzyce, wirujących spódnicach, zawadiackich gestach i spotkaniu tancerzy, którzy na kilka chwil przywracają jej dawny rytm.
Świat „Starej Warszawy” jest przede wszystkim przedwojenny — obejmuje przełom XIX i XX wieku, a szczególnie Warszawę międzywojenną lat 20. i 30. XX wieku. W miejskich lokalach, na podwórkach i potańcówkach tańczono wówczas polki, oberki, walczyki, fokstroty oraz tanga. Warszawskie źródła opisują właśnie taki przedwojenny repertuar taneczny.
Natomiast „Tańce Starej Warszawy” wykonywane przez Zespół „Warmia” są powojennym opracowaniem scenicznym, które odtwarza i stylizuje wcześniejszą, głównie przedwojenną kulturę miasta. Zespół „Warmia” powstał oficjalnie w 1954 roku, więc jego choreografia nie mogła pochodzić sprzed wojny. Oficjalny repertuar podaje, że choreografię przygotowali M. Miazek i Cecylia Rożnowska, a aranżację muzyczną Zbigniew Chabowski.
Źródła i materiały informacyjne: oficjalna strona Zespołu Pieśni i Tańca „Warmia”, repertuar koncertowy oraz historia zespołu; Portal Turystyczny Miasta Olsztyna; zbiory i opracowania Muzeum Warszawy; materiały Akademii Wychowania Fizycznego dotyczące widowisk opartych na folklorze miejskim dawnej Warszawy.
Wpis przygotowała Joanna Krupa
